Een warmtepomp installeren is kiezen voor een klimaatvriendelijke verwarming, maar er komen veel technische keuzes bij kijken. Voormalig docent warmtetechnieken Eddy Janssen, actief lid van Groen Kapellen, komt je ter hulp. Met overtuiging en technische bagage, met inzicht en inzet.

Eddy Janssen heeft de wetenschappelijke en technische kennis om te weten wat technologie kan doen voor de energietransitie. Willen we de klimaatverandering tegengaan, dan moeten we gebruikmaken van wat er nu al technisch mogelijk is, en dat is heel veel! Als docent, en nu als gepensioneerde vrijwilliger, zet Eddy zich in om die kennis breed te verspreiden. Voor Zilverblad, het blad van Groen Plus, schreef hij een inleidend artikel over warmtepompen dat we hier hebben overgenomen. Maar als je echt wil weten wat er technisch allemaal kan, wat goede en foute keuzes zijn en hoe je verstandig verwarmt, dan moet je bij Eddy's lange boterham zijn: zijn handleidingen en documentatie die onlangs werden gepubliceerd op de site van Ecobouwers.

Warmtepomp: een slimme keuze

Een jaar later dan door Europa gevraagd, bereikte de Vlaamse regering een klimaatakkoord. Met dit zwakke plan halen we de EU doelstellingen niet. We zullen zwaar moeten investeren om CO2-rechten af te kopen in landen die de norm wel halen, en dat geld kunnen we niet investeren in klimaatbeleid. Dit is kortzichtig en slecht beleid! Wel komt er vanaf 2028 een taxshift: elektriciteit wordt goedkoper en aardgas duurder. Zo wil men warmtepompen aantrekkelijker maken.

Wat is een warmtepomp

Een warmtepomp haalt gratis warmte uit de buitenlucht of de bodem en zet die om in bruikbare warmte voor je woning. Daarvoor is elektriciteit nodig, hoeveel precies hangt af van de efficiëntie van het toestel. Die wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Een COP van 5 betekent dat de warmtepomp 5 kWh warmte levert voor elke kWh elektriciteit. De overige 4 kWh is gratis omgevingswarmte. De COP verandert voortdurend met de buitentemperatuur. Daarom kijk je beter naar de gemiddelde COP over een heel seizoen, weergegeven door de SCOP.

Klimaatvriendelijk én zuinig verwarmen

Tijdens het stookseizoen veroorzaakt 1 kWh elektriciteit ongeveer evenveel CO₂-uitstoot als 1 kWh warmte uit een efficiënte gasketel. Omdat een warmtepomp uit die ene kWh elektriciteit tot vijf keer meer warmte haalt, is ze veel klimaatvriendelijker. Of de energiekost ook lager is, hangt af van de energieprijzen. Vandaag is elektriciteit ongeveer 4 keer duurder dan aardgas. Een warmtepomp met een SCOP van 4 is dan al goedkoper in verbruik omdat je ook de energieverliezen bij ketels moet meerekenen. Hoe slechter je huidige ketel, hoe meer je kunt besparen. Bij condensatieketels zijn de verliezen beperkt, maar bij oudere ketels kunnen ze oplopen tot 30% en meer. De jaarlijkse besparing is nu nog beperkt, maar dat zal veranderen. Vanaf 2027 komt er een Europese CO₂-heffing op gas en stookolie en in Vlaanderen wordt de taxshift doorgevoerd in 2028 zodat warmtepompen nog interessanter zullen worden.

Slim investeren

Een warmtepomp hoeft geen grote investering te zijn, vooral als je ketel aan vervanging toe is. Bovendien is het btw-tarief verlaagd, en zijn de premies in het voordeel van de laagste inkomens. Een warmtepomp met een natuurlijk koelmiddel en energielabel A+++ is goed voor het klimaat én je energiefactuur. Ook woningen met radiatoren zijn klaar voor een warmtepomp als een lage watertemperatuur volstaat. Je kunt dat zelf testen door je ketelthermostaat in te stellen op 50 °C. Blijft je woning dan ook bij vriesweer voldoende warm, dan zit je goed. Lukt dit niet, dan is beter isoleren de boodschap. Een warmteverliesberekening leert je hoe groot de warmtepomp en andere installatieonderdelen moeten zijn. Een EPC (Energieprestatiecertificaat) helpt je dan weer om gericht te werken aan isolatie en efficiëntie. Zo kan je met een beter energielabel de waarde van je woning verhogen.

Wacht niet te lang

Laat tijdig je woning analyseren door een expert. Dat kost iets, maar je krijgt hiervoor advies op maat én betere offertes. Als je wacht tot je oude ketel het begeeft, is de verleiding groot om snel een nieuwe gasketel te plaatsen. Zo blijf je weer voor jaren vastzitten aan fossiele brandstoffen.

Meer info: https://www.ecobouwers.be/duurzaam-bouwen/artikels/long-read-je-verwarming-verduurzamen

Eddy Janssen, september 2025